Τι είναι αυτό που μας καθορίζει;

Άρθρο: Ειρήνη Κωνσταντοπούλου

Ειδική παιδαγωγός

Επιμέλεια: Μαρία Κασσεροπούλου

Φιλόλογος

Ο τρόπος που ντύνεσαι, μιλάς ή σκέφτεσαι; Οι σπουδές σου ή η καριέρα σου; Η εξωτερική σου εμφάνιση, τα ωραία χαρακτηριστικά του προσώπου ή η καλοσύνη και η ευγένειά σου; Ανάμεσα στα πολλά στοιχεία που διαμορφώνουν την προσωπικότητά μας, ποιο είναι αυτό το ένα που μας καθορίζει ή καλυτέρα ορίζει το ποιοι είμαστε;

Η αφορμή για να γράψω το συγκεκριμένο άρθρο ήταν η Lizzie Velásquez. Η Lizzie είναι μια κοπέλα 26 χρονών, motivational speaker (με απλά λόγια ενθαρρύνει τον κόσμο και τους δίνει κίνητρα μέσω των ομιλιών που κάνει ), είναι κάτοχος πτυχίου, συγγραφέας τριών βιβλίων, παραγωγός δικής της ταινίας και συμμετέχει σε οργανώσεις για καλό σκοπό. Πάσχει επίσης από ένα σύνδρομο, τόσο σπάνιο που έχουν προσβληθεί μόνο τρεις άνθρωποι στον κόσμο μαζί με εκείνη. Λόγω του συνδρόμου, δεν μπορεί να πάρει βάρος, οπότε είναι λιποβαρής, έχει απώλεια όρασης από το ένα μάτι και εξωτερική δυσμορφία.

Όλη της τη ζωή την ακολουθούσε το σύνδρομό της, από τον παιδικό σταθμό μέχρι και το κολλέγιο, και δέχτηκε ρατσισμό σε μεγάλο βαθμό με αποκορύφωμα πριν από μερικά χρόνια όπου ανέβασαν ένα βίντεο της στο διαδίκτυο με τον τίτλο «Η πιο άσχημη γυναίκα στον κόσμο». Ξαφνικά βρέθηκε στο επίκεντρο λόγω της διαφορετικής της εμφάνισης, κάτι που όμως δεν επέλεξε η ίδια. Το 2013 εμφανίστηκε στην σκηνή του TED και μίλησε για το σύνδρομό της, τους στόχους της και τη ζωή της, μεταφέροντας μέσα από την ομιλία της το μήνυμα πως η διαφορετικότητά μας δεν είναι αυτή που μας καθορίζει.

Δυστυχώς, η εμφάνιση παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στην καθημερινότητά μας και στην κοινωνία. Αρκετοί δίνουν προτεραιότητα σε αυτή, γνωρίζοντας πως είναι ένα από τα βασικά κριτήρια για να γίνουν επιτυχημένοι.

Ο Goffman το 1956 μίλησε για τις «θεατρικές παραστάσεις» που συνειδητά δίνουν κάθε μέρα οι άνθρωποι με πρωταγωνιστές τους ίδιους, προσπαθώντας να ρυθμίσουν τις εντυπώσεις που δημιουργούν στον περίγυρό τους. Όταν βρίσκονται σ’ ένα άγνωστο περιβάλλον, η λεκτική παρουσίαση του εαυτού τους είναι αδύνατη και έτσι καταφεύγουν στην έμμεση προβολή τους μέσω της εξωτερικής εμφάνισης, μιας και με αυτόν τον τρόπο δίνονται οι αρχικές πληροφορίες για την προσωπικότητά του ατόμου και την οικονομική-κοινωνική του κατάσταση. Αυτό δεν σημαίνει πως οι πληροφορίες είναι κατ’ ανάγκη ακριβείς, επηρεάζουν όμως κατά πολύ τη στάση και την συμπεριφορά των ανθρώπων.

Βάση των στερεότυπων της Δυτικής κουλτούρας, η εξωτερική ομορφιά συσχετίζεται με θετικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας. Οι ελκυστικοί άνθρωποι, άνδρες ή γυναίκες, θεωρούνται πιο έξυπνοι, πιο φιλικοί και πιο ικανοί επαγγελματικά από όσους είναι λιγότερο ελκυστικοί.

Ένα πείραμα που πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία δείχνει πόση σημασία δίνουμε στην εξωτερική εμφάνιση, ακόμα και στην περίπτωση που κάποιος χρειάζεται βοήθεια. Στο βίντεο απεικονίζονται δύο άνθρωποι που έχουν ένα πρόβλημα υγείας. Ο πρώτος είναι ντυμένος άστεγος ενώ ο δεύτερος φοράει κουστούμι. Στην πρώτη περίπτωση κανένας δεν τον βοήθησε, αν και περνούσε πολύς κόσμος από μπροστά του, σε αντίθεση με τον δεύτερο, όπου το ενδιαφέρον των περαστικών ήταν άμεσο.

Η εξωτερική εμφάνιση δίνει μία μικρή εικόνα για την προσωπικότητα του καθενός, χωρίς όμως να σημαίνει πως θα πρέπει να γίνεται διαχωρισμός ανάλογα με το αν κάποιος είναι ευπαρουσίαστος ή όχι.

Πιστεύω πως εάν μου έκαναν την ερώτηση «τι με καθορίζει», δεν θα επέλεγα ένα στοιχείο της εξωτερικής μου εμφάνισης για να δώσω απάντηση, αλλά θα διάλεγα κάποιο χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μου, γιατί η εξωτερική εμφάνιση μπορεί να αλλάξει από τη μία στιγμή στην άλλη, η εσωτερική ωρίμανση και ανάπτυξη όμως παραμένει.

Εσύ τι θα επέλεγες για να καθορίσεις τον εαυτό σου;

«God has blessed me with the greatest blessing of my life, which is my syndrome»

(Ο Θεός με ευλόγησε με το σπουδαιότερο δώρο στη ζωή μου, με το σύνδρομό μου.)

Lizzie Velásquez

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Lizzie Velásquez. (2010). Lizzie Beautiful: The Lizzie Velasquez Story. Epigraph Publishing

Lizzie Velásquez. (2012). Be Beautiful, Be You. Liguori Publications

Έρβινγκ Γκόφμαν. (2006). Η παρουσίαση του εαυτού στην καθημερινή ζωή. Εκδ. Αλεξάνδρεια

ΠΗΓΗ